Spanje

Op naar Spanje

We gaan naar het warme Spanje
We ontvluchten het gehaaste Nederland in ruil voor stilte, rust en mooi weer
Weg met het internet met de buienradar.
We gaan naar het warme Spanje, ik herhaal het nog maar een keer
Rijdend door Frankrijk nog met de jassen aan
Ach, het deert ons niet
Een harde noordenwind laat de gevoelstemperatuur ondanks de zo’n flink dalen
Maar wacht maar, over een dag is dat leed geleden
Mooi niet dus.
Uitgerekend wij rijden een gebied binnen waar op dat moment de laagste temperaturen gemeten worden in Europa.
Je kunt het niet verzinnen.
Toch maar via je mobiel ‘ het weer in’ ingevoerd
Wat blijkt?
Madrid 12 graden
De eerste veertien dagen blijft dat weer onveranderd.
Dan maar verder naar het zuiden
Desnoods steken we over naar Afrika.

Ouder worden
Je merkt het aan alles
Het Seniorenmoment dient zich steeds vaker aan.
Waar stonden we gisteren ook weer met onze bus?
Hoe is de naam van die zanger ook weer die met Freek optrad?
Hebben we ons gisteren of drie dagen geleden gedoucht ?
Stiekem ga je denken: functioneren onze hersenen nog 100 procent?
Soms twijfel.
Je hoort van zovelen dat ze de weg kwijt zijn geraakt
O ja, de weg.
Hoe vaak rijden we niet verkeerd, ondanks de tom tom.
Om te eindigen met een grapje:
De jeugd is van het i- padje
Ouderen zijn van het padje.

Camperaars

Als je triestheid wilt beschrijven zou je bijvoorbeeld naar een begraafplaats kunnen gaan
Ze liggen daar in afgemeten in rijen, de doden
Maar eenmaal rondlopend wordt je nieuwsgierigheid gewekt
Van triestheid is geen sprake meer.
Op een of andere manier krijgt het bezoek een bevredigend bijna berustend karakter.
Nee, als je triestheid wilt beschrijven ga naar een camperplaats
Daar staan ze afgemeten in rijen, de campers.
Er is niets dat de moeite die je genomen hebt zal belonen
Zie ze daar lopen de mannen en vrouwen in joggingbroeken
Soms zijn er samenspraken met het meest besproken onderwerp: waar kun je gratis staan
Met gezichten alsof ze hun laatste reis maken naar de hel
Om 5 uur in de middag klappen de deuren dicht.
De ramen geblindeerd.
De tv schotel uitgedraaid.
Dan zitten, net als thuis.
Doodse stilte tot ver in de ochtend.
Het lijkt alsof zich niemand buiten waagt
Ja toch . Er is ergens enige beweging.
Iemand wast zijn voorruit schoon.
Dan het starten van de motor met een verveeld gezicht van de bestuurder.
Op weg naar, het volgende levende kerkhof

Plas
Iedere avond staat onze bus op een of andere plek waar stilte heerst
Voor het slapen gaan nog even naar buiten
Een plas doen.
Heerlijk in de vrije natuur.
En verdraaid: iedere avond zie ik wel een of andere satelliet voorbijschuiven.
Ik volg het ding een tijdje
Dan speur ik de hemel af.
Zo maar zonder gedachten
Of toch wel?
Besef ik op zo’n moment de grootsheid van de schepping?
Daar sta ik dan, man van 76
Een druk leven al achter de rug
Weinig rust en stilte gezocht en gevonden
Steeds maar door
Regelmatig vraag ik me af : wanneer word ik een wijs man
Kun je dat worden bedenk ik nu
Altijd spoken gedachten en ideeën door mijn hoofd
Kom je naar binnen, roept mijn vrouw, ik slaap al
Waar was je nou weer mee bezig?
Niets zeg ik.
Gewoon even plassen.
Dan kan hier binnen ook, dat weet je toch
Ja, dat weet ik, antwoord ik braaf
Maar zij beseft niet hoe fijn het is zorgeloos en vrij buiten te kunnen plassen.
En met die plas stromen als vanzelf wonderlijke gedachten mee naar buiten

Op vakantie in Spanje

Ik spreek de Spaanse taal niet.
Dat is een groot nadeel
Nel ik bedienen ons van een boekje: hoe zeg ik het in het Spaans
We leren de telwoorden en wat veel voorkomende woorden van buiten
Maar dat deden we twee en veertig jaar gelden ook al.
Er zijn voor mij twee grote voordelen aan het feit dat ik de Spaanse taal niet beheers
Een: ik hoef en kan me nergens mee bemoeien
Twee: het geeft mij de uitgelezen mogelijkheid om knappe jonge vrouwen aan te spreken.
Zij spreken vaak Engels.
En alles bij elkaar genomen vergoedt dat bijna alle nadelen

Klooster
We bezochten een verwoest klooster.
Veel muren staan nog overeind.
In dit klooster huisden vroeger monniken in totaal isolement
Er werd geen woord gesproken
Ze zaten gehuisvest in cellen.
Ontmoetten elkaar drie maal per dag voor het gebed.
Dan werd er gezongen.
Levenslang opgesloten
Ik vind het maar vreemd
Goed, de geest kan totaal opgaan in het goddelijke
Beredenerend en in gebed kun je de geneugten van het aardse bestaan voorbij laten gaan
Een mens heeft echter ook een lichaam met zijn functies
Die zijn niet te verloochenen .
Dat is later ook wel gebleken….
Mijn vrouw zegt: in dit klooster mochten geen vrouwen naar binnen.
Maar mannen die levenslang zijn opgesloten zoeken vaak een uitweg
Zouden die monniken geen onderaardse gangen hebben gegraven om toch nog….
Je weet het maar nooit.
God heeft ze toch als man geschapen?

Handen
In een vriendschappelijk gesprek leg ik mijn hand vaak op de schouder van mijn gesprekspartner.
Blijkbaar stoort niemand er zich aan.
Een vriendelijke marktkoopman die me tomaten verkoopt of een Marokkaan die me de weg wijst. Kameraadschappelijk volgt die hand op de schouder.
Dat was vroeger wel anders.
In een geanimeerd gesprek met vrouwen ,jong of oud , legde ik mijn hand niet op een schouder maar op de knie.
De hand was het verlengstuk van: ik heb het goed met je voor.
Vrouwen zochten daar nooit kwade bedoelingen achter.
Ach, op vakantie denk je soms aan die dingen

De Volkskrant op vakantie
Voor we op vakantie gaan sparen we de kranten van een maand op.
In alle rust lezen we waar dan ook de commentaren, interviews of beschouwingen.
We gaan op die manier een maand terug in de geschiedenis.
En wat blijkt?
De krant praat ons degelijk bij.
Hoe anders vergaat het ons als we thuis de krant s ‘morgens vroeg van de mat rapen.
Snel de koppen gesneld en dan overgaan over tot orde van de dag.
Niet erg hoor, want we worden later bijgepraat via de journaals op Nederland een.
Maar nu we op vakantie de kranten herlezen, krijg je een andere waarheid voorgeschoteld dan op de t.v.
De journaals putten en plukken hun dagelijks hot nieuws van allerlei persagentschappen. CNN bijvoorbeeld.
Dan schakelen ze naar een verslaggever elders in de wereld en die geeft voorgekauwde antwoorden op voorgekauwde vragen. Zo krijgen we een voor het journaal gemakkelijke maar eenzijdige berichtgeving.
Geheel westers georiënteerd.
Gelukkig zijn er kranten met correspondenten, columnisten, wetenschappers die een heel ander licht laten schijnen op de gebeurtenissen in de wereld. Een reëler beeld van de geschiedenis.
En zo krijgen wij iedere vakantie vijf tot zes weken geschiedenisles door gewoonweg oude Volkskranten te lezen.

Brood in Spanje
Ik ben op zoek naar brood.
Onderweg vraag ik aan een oudere dame in een provinciestadje : panne
De vrouw kijkt me vertwijfeld aan en zwijgt
Ik herhaal met nadruk mijn vraag en wijs met mijn hand naar mijn mond.
Panderia roep ik ,nu luid.
Met de klemtoon op PAN.
De vrouw kijkt me aan op een manier alsof ik gek ben geworden
Ze kan doof zijn, bedenk ik me
Nee ze begrijpt me nog niet helemaal.
Een bakkerij is toch panderia? Roep ik
Weer herhaald, nu met de klemtoon op de DE in panderia
met ten overvloede er nog PANNE achter aan.
Oh roept ze lachend uit…paan
En ze wijst me al gebarend naar de panderia met de klemtoon op ria
Weten de Spanjaarden nou nog niet dat de eerste vraag van een toerist is:
Waar is een bakker.
De vraag van een Nederlander waar hij gratis met zijn camper kan staan wordt nooit gesteld.
Men heeft de plekken thuis al lang en breed bestudeerd.

Perceptie aan het strand

Deel 1
Vanmiddag loop ik naar zee.
Een gang door drassig zand van de delta van rivier de Ebro in Spanje
De zee nog zeker 500 meter ver weg
Mijn vrouw slaapt in het duingras
Mijn schoenen zakken steeds dieper weg
Het zand zuigt veel energie uit mijn lijf
Zal ik omkeren?
Plots zie ik afdrukken van voetstappen
Moeten van een meisje zijn
Ik schat haar 17 jaar
Ik volg haar spoor
Plots wordt mijn gang lichter en lichter
Ik word Opgetild uit mijn vermoeiende stappen
Daar de zee
Nog snel bereikt eigenlijk
Ik dool wat rond bij de branding in gedachten verzonken
Dan terug
Waar is haar spoor, waar zijn haar voetstappen?
Ze heeft hier toch gelopen?
Vragen, veel vragen schieten door je hoofd
Tot, ja tot ik haar zie lopen.
Ik laat het spoor onaangeroerd vanaf hier
Met lichtvoetige passen loop ik het pad terug
Voldaan maak ik mijn vrouw wakker
Waar was je al die tijd?
Naar zee gelopen
En?
Het was heerlijk.

Deel 2 perceptie

Tot ik haar zie lopen
Ze kijkt om alsof ze gevolgd wordt
Oh, nee he: het is een vrouw, ze is de zestig voorbij
Ik ontwaak uit mijn droomwereld
De laatste stappen gaan moeizaam
Mijn vrouw wordt wakker als ze me als een vermoeide oude man ziet strompelen
Waar was je al die tijd?
Naar zee gelopen
En?
Het was zwaarder dan ik dacht

Zeearend
In de Biesbosch leeft sinds enkele jaren een zeearend.
Een man vertelde me onlangs dat een ei van een zeearend wel 5000 euro waard is
Zouden ze dat bij Staatsbosbeheer weten?
Vorig jaar was het zeearend paar weer druk doende in en rond het nest
Maar geen jonge zeearendjes dat jaar.
Net in het jaar dat Staatsbosbeheer 40 procent minder subsidie van overheidswege kreeg toebedeeld
Kan gebeuren, zei iemand van Staatsbosbeheer.
De twijfel groeit met de dag.

Profwielrenner
Op het terras van een restaurant zitten mijn vrouw en ik plus nog een echtpaar uit België
Ik beschouw de man: zijn tenger postuur, de rapheid van spreken, de zekere onrust
ik waag de gok: bent u profwielrenner geweest vroeger?
Jawel, het is te zeggen: bijna
Met blijkbaar goedvinden van zijn vrouw vertelt hij zijn verhaal
Als amateur , als liefhebber, won ik dertig koersen.
Ik stapte over naar de profs maar won gene vette prijs meer.
Ik kon de overstap niet aan.
Zijn vrouw: Hij Leefde er ook niet naar.
Roem is een wankel podium
Succes lonkt naar vrouwen.
Ja ,ik snap het ,zei ik.
En met het hoofd een beetje terneergeslagen:
Ik heb met Jan Jansen en Rinus Wagtmans gekoerst.
Zij dichtten mij een geweldige toekomst als prof toe.
Toch spijt dat je te vroeg gestopt bent?
Achteraf gezien wel ja
Plots stapt een knap meisje het terras op. Ze is een Canadese en alleen op vakantie.
Ze fietst een rondje en vraagt ons de weg
Meteen staat de coureur op en als haantje de voorste spreekt hij haar aan.
Het haantje wil haar het hof maken, merk ik.
Dat ontlokt aan zijn vrouw de opmerking:
Nou zie je het zelf
Zijn hormonen rollen sneller dan hij fietsen kan
Voor zo ’n mooie meid zou hij zelfs nog afstappen in de wedstrijd
Vrouwen , daar remde hij voor.
Wat vrouwen betrof zat er bij hem geen rem op.
En nu op zijn 68- ste blijkbaar nog niet.

Goede daad
Vanmorgen heb ik een goede daad gedaan.
Ik heb een slak van de weg geraapt en het leven gered
Is dat iets bijzonders, zal je zeggen
Ja, dat is het
Thuis, gevangen in het jachtige bestaan, heb ik totaal geen oog voor het kleine leven dat zich op straat afspeelt
Aan mijn dorpsgenoten merk ik dat ook
Sommigen zijn zo vastgepind in hun eigen dagelijkse opgelegde dwangmatige regels dat ze zelfs geen oog meer hebben voor hun medeburgers op straat.
Nou dan wordt die slak al helemaal over het hoofd gezien
Laat me maar even dromen, zoals Bram Vermeulen dat deed toen hij een lied componeerde over een steen die hij verlegd had in de rivier. De stroom zou nooit meer hetzelfde zijn.
Hier in de stilte van een berglandschap in Spanje overkomen je zulke gevoelens.
Het is een soort retraite.
Oog voor de kleine dingen
Weer een ervaring rijker.
Heb ik daar nou 76 jaar op moeten wachten?

Wijnmuseum
Vandaag een bezoek gebracht aan een wijnmuseum
In 1917 is dat indrukwekkende gebouw opgericht door een leerling van Gaudi.
Nou, de grootsheid en bijzondere vondsten zie je er wel aan af.
Zie: www.catedraldelvi.com
Wijnboeren verenigden zich in de jaren 20 van de vorige eeuw om coöperatief een beter bestaan te kunnen opbouwen . Meer dan 2,5 miljoen liter wijn kon hier worden opgeslagen in 25 ondergrondse tanks.
Dat lukte, mede door dit prachtige gebouw
De oorlog was de oorzaak van de teloorgang. Er was geen geld om het deels verwoeste gebouw op te knappen.
Ook nieuwe productietechnieken dreven deze wijnboeren terug naar de armoede en richting de steden in de buurt.
Het historisch monument is in 1975 gerestaureerd en geldt als een van de meest karakteristieke gebouwen van Spanje.
Cesar Martinell was de architect.

Vrouw op de vlucht
We pikken een Terrasje in Tortosa aan de oostkust van Spanje.
Veel geregend vandaag.
Eventjes droog nu.
We zijn in een achterbuurt beland waar veel Marokkanen wonen.
We hebben een pilsje besteld.
Zij loopt voorbij.
Pssstt.. Slist een man, die wat voor zich uit zat te staren achter een kop koffie
Dan roept hij, wijzend naar ons : Hollanders… De vrouw kijkt verschrikt om.
Ze ziet ons en schuift op ons verzoek aan.
Zij blijkt een dame van 61 die er verlopen uitziet.
Slecht gebit, de haardos verward.
Tijd voor een gesprekje , voel ik
Kom drink wat met ons mee, stel ik haar voor.
Ze barst meteen los.
Ik ben gevlucht uit Groningen toen ik 46 was.
Mijn broer werd aan de voordeur doodgeschoten.
Maar ze hadden mij moeten hebben.
Ik wist teveel over mijn baas, die drugsbaron was.
Heb in Marokko gezeten en toen naar hier, waar mijn toenmalige verloofde een baan had. Hij is later teruggegaan naar Nederland.
Ik ben gebleven. Heb duizend en een baantjes gehad.
Dat is nu over.
Maak geen foto van me. Ze achtervolgen mij nog steeds.
De politie hier weet er van.
De mensen kennen me.
Geld heb ik niet. Ik leef van wat anderen aan mij geven.
Plots staat ze op en vraagt aan een bekende een sigaret.
Ze drinkt intussen gretig van het biertje dat we haar hebben aangeboden.
Van de erfenis van mijn ouders heb ik een huisje gekocht.
Dat is dan ook alles wat ik heb.
Ja, mijn hondje.
Daar loop ik de hele dag mee door de buurt.
Ze kennen me hier allemaal. Kennen mijn geschiedenis.
Van deze krijg ik een brood , van een ander wat warm eten.
Het is niet alles.
Terug naar Nederland in geen geval.
Ze moeten me hebben, zei ik je toch.
Moet ik je geloven, vraag ik
Kom op zeg. Tot mijn 46- ste had ik gewoon een baan in Groningen.
Wist ik veel dat mijn baas niet deugde.
Het leek zo’n nette man.
Maar je ziet wat er gebeurd is. Mijn leven is kapot.
Ik heb geen contact meer met mijn familie.
Mijn broer was een keurige jongen. Dood dus.
Ja, ik leef nog.
Maar vraag niet hoe.
We wensen haar sterkte en stappen op.
He, nog bedankt voor het pilsje.
Zie ik jullie nog?

De vogelaar

Ik zag ergens in Spanje aan de kust een vrouw verveeld rondlopen
Ik sprak haar aan.
Ze kwam uit Holland ,zei ze
Ze was samen met haar man op vakantie
Desgevraagd was hij al bijna de hele dag op pad om vogels te spotten
Kom drink een glas wijn met ons, gezellig
Dat sloeg ze niet af
Ze had toch niks anders te doen dan wachten tot manlief weer ten tonele verscheen
Tien minuten later voegde de man zich bij ons, sneller dan ze verwacht had
Ja, zei hij vol trots, ik ben een verwoed vogelaar.
En dan ontstaan er discussies
Tussen een actieveling , bijna strijdbaar waar het de bescherming van vogels betreft en een dierenarts die het van zijn gezond boerenverstand moet hebben.
De mensen zijn tot alles in staat, herhaalde de man keer op keer.
Daar zijn de vogels de dupe van.
De man keek triomfantelijk uit zijn ogen en zijn vrouw straalde met het glas wijn in haar hand.
Nog iets bijzonders gezien deze dagen?
Ja, ik heb van dichtbij een stelletje gieren kunnen fotograferen.
Hij liet me de foto’s zien
Hoe is je dat gelukt man?
Doodeenvoudig, was het korte antwoord
Ik heb een paar dode konijnen gekocht en die in het veld neergelegd
Binnen een paar minuten doken ze op deze uitgelezen prooi.
Vandaar die foto’s. Mooi he?
Ja, dacht ik, mensen zijn tot alles in staat.

Beroep
Als ik iemand ontmoet en een gesprek aanga, wil ik eerst onderzoeken wat de man of vrouw voor beroep heeft (gehad).
Gisteren trof ik wat oudere man. Nadat hij enkele zinnen had gesproken vroeg ik: bent u prof geweest? Nee, zei hij maar wel hoofddocent hbo opleiding afdeling supermarkten.
Ik raakte bij die opmerking in gedachten verzonken. Hoe pietluttig hij uit zijn ogen keek, de fietsen van hem en zijn vrouw, zie ik ,zijn wel drievoudig verslot. Op slot is te zacht uitgedrukt.
Hoe hij me vorsend aankeek met een zuinig mondje. Een echte leraar.
Een leraar ,bedacht ik , is letterlijk en figuurlijk een beterweter.
Supermarkten was mijn specialiteit, herhaalde hij.
En weer viel ik in een gat van gepeins.
Oh, ben jij degene ,die jouw ingebouwde zuinigheid, bekrompenheid hebt overgebracht aan je studenten. Het zijn de nietsontziende managers van deze tijd.
Prettig kennis met u te maken vervolgde hij.
Maar beiden vervolgden wij onze weg. Wat had hij me nog te bieden?

Over vogelaars gesproken

Wat zien ze nu eigenlijk.
Of anders gezegd; wat beleven zij aan het zien door een kijker?
Ze willen een vogel zien
Of meerdere
Er notitie van maken
Vastleggen misschien
Maar wat hebben ze van die vogel gezien in dat ene beeld?
Stel je bent toeschouwer in het voetbalstadion Nou Camp van Barcelona
Je zit in de bovenste ring
Je ziet Messi als een poppetje beneden rondrennen.
Neem je je verrekijker , dan kun je hem van dichtbij zien
Maar wat levert dat op?
Zie je hem een schijnbeweging maken?
Zie je zijn slalombeweging bij het passeren van een tegenstander?
Niets van dat alles
Weg die verrekijker.
Kijk in het rond en proef de sfeer van de natuur of op de tribune
Dat is beleven

Mysterie
Wij slaan linksaf en klimmen een paar kilometers een steil weggetje op.
De weg wordt steeds onherbergzamer.
Eng om je hier te begeven
Beangstigend eigenlijk
Boven staat eenzaam een soort boerderij met bomen er voor
Hier kunnen we in de schaduw staan
Het geheel ademt een mysterieuze sfeer
Of maak ik dat ervan?
Een man verschijnt ,gaat zitten op een steen en verdwijnt weer
Ik vind dat er een nare lucht uit de boerderij opstijgt
Zet de bus 50 meter verder.
Plots hoor ik een man druk telefonerend
Hij loopt heen en weer soms met stemverheffing
Wat wil hij ?
Wil hij zaken doen? Met een zeker iemand
Weigert die iemand het aanbod?
Dan verschijnt er een rood autootje
Een gezet man stapt uit en voegt zich bij de beller.
Vreemd deze stomme toneelvoorstelling.
Goed idee voor een tv programma met de vraag:
Wat spoken de mannen hier uit?
Wat voor spel speelt er zich voor onze neus af?
Waar komt de penetrerende stank vandaan?
Allemaal vragen op deze warme pinksterdag
Voor vertrek nog gedag gezegd en de weg gevraagd
Wat waren het vriendelijke mannen.
Of was die vriendelijkheid gespeeld?
Je weet het maar nooit daar in Spanje hoog en eenzaam in de bergen

Hoe bestaat het
We passeren een kerncentrale
500 meters scheiden het monster van de plaats Asco
We zijn in Spanje
Nergens zie ik een bord met een protesttekst
Ik zie zelfs een camper staan
Gelukkig loopt er een brede asfaltweg langs het dorp
Een snelweg.
In geval van nood ben je dus snel weg (flauwe grapjes horen er nu eenmaal bij)

Boeren
Boeren zijn in bijna alle landen hetzelfde als het
afgedankte machines en werktuigen betreft
Ze laten het misschien achter als een eerbetoon voor bewezen diensten
Nee, eerder: dat stuk ijzer kan misschien nog eens van pas komen
Het heeft wel iets die troep afval op het erf
Er groeit gras tussendoor
Loslopende kippen leggen er een ei
Kinderen spelen er naar hartenlust op of onder.
In Nederland Heeft de verzakelijking een groot stuk romantiek rond de boerderij ontnomen.
Geen troep meer, geen appelbomen, geen bessenstruiken, nee asfalt of een betonnen wegdek, grote silo’s en afschuwelijke graskuilen afgedekt met autobanden.
Fijn om in Frankrijk of Spanje weer een oud vervallen schuurtje aan te treffen.
Met daarnaast het kerkhofje van gebruikte werktuigen, ijzerdraad en stapels hout
Ik kan er van genieten.